tag:blogger.com,1999:blog-37852084127867919062012-01-23T15:58:57.342+05:30"समाजाच्या समग्र संस्कृतीला व्यापुन उरणारा कलावंत" असे वर्णन कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रज यांनी पुलंचे केले होते. अभिजात कला, वाड:मय आणि जन्मभर सर्वांना आनंदात सहभागी करुन घेण्याची तळमळ ह्यामुळे आजही आपल्या सर्वांच्या मनात ज्यांचे स्थान अजरामर आहे असे महाराष्ट्राचे अत्यंत लाडके व्यक्तिमत्व पु.ल. यांना सर्व पु.ल.प्रेमींचा लाडका सलाम.!दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.comBlogger1211100tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-17146889150686413162011-12-12T17:11:00.000+05:302011-12-12T17:11:04.922+05:30

पु. ल. देशपांडे यांचे पुतणे जयंत देशपांडे यांना त्यांच्या विद्यार्थीदशेपासूनच पुलंची व्याख्याने, गप्पांचे फड, आप्तमित्रांच्या मैफली यांचे ध्वनिमुद्रण करण्याचा छंद जडला. त्यातून त्यांच्या हाती लागला एक अनमोल खजिना. या अलिबाबाच्या गुहेबद्दल.. जेहत्ते काळाचे ठायी महाराष्ट्र नामक भूप्रदेशी काका-पुतणे यांचे नाते बहुत बदनाम असे. प्रंतु याच महाराष्ट्र देशी दुसऱ्या एका पुतणियाने मात्र आपुले थोर काकांचे

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-7716730753573888382011-11-16T10:50:00.000+05:302011-11-16T10:50:13.616+05:30

भाईंचे अष्टपैलुत्व उलगडून दाखविणारे लिहिलेले लेख पुलंच्या जन्मदिनी परचुरे प्रकाशन मंदिरतर्फे ‘तुझिया जातीचा। मिळो आम्हां कोणी।।’ या नावाने पुस्तकरूपाने प्रकाशित झाले. या पुस्तकाचे प्रकाशन ८ नोव्हेंबर रोजी कविवर्य मंगेश पाडगांवकर यांच्या हस्ते झाले. या पुस्तकात विजय तेंडुलकर यांनी उभे केलेले पुलंचे अनवट व्यक्तिमत्त्व.. बिर्ला मातुश्री सभागार. ओकीबोकी, रीत्या खुच्र्याच्या हारींनी रेखलेली, धूसर

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-25515311577027786042011-11-11T16:30:00.000+05:302011-11-11T16:30:28.840+05:30

८ नोव्हेंबरला पुलंच्या जन्मदिनाचं औचित्य साधून 'परचुरे प्रकाशन' तर्फे 'तुझिया जातीचा मिळो आम्हा कोणी' हे पुस्तक प्रकाशित झाले. या पुस्तकात विविध मान्यवरांचे पुलंविषयीचे लेख संकलित करण्यात आलेत. त्यापैकीच पुलंच्या साहित्यिक-सांस्कृतिक व्यक्तिमत्वाचे लोभस पैलू व्यक्त करणारे हे काही लेख... -- शांता ज. शेळके पु.ल. देशपांडे यांच्या लेखनातील वेगवेगळ्या वैशिष्ट्यांचे आणि त्यांतून प्रकट

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-92134882754935056152011-11-09T16:27:00.000+05:302011-11-09T16:27:01.718+05:30

पुलंचे साहित्य म्हणजे वैशिष्ट्यपूर्ण. त्यांनी आपल्या अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्वाला साजेसे असे विविध प्रकार हाताळले. त्यात त्यांच्या प्रस्तावना म्हणजे एक आगळेवेगळे साहित्य दालनच. त्यावर एक झोत. सुदैवाने मराठी साहित्यामध्ये प्रस्तावनेला मानाचे स्थान प्राप्त झालेले आहे. अनेक मान्यवरांनी विविध विषयांवरील पुस्तकांना प्रस्तावना लिहून साहित्याचे हे वैशिष्ट्यपूर्ण दालन समृद्ध केले आहे. आचार्य अत्रे व पु. ल.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-13873495020725384982011-11-07T14:35:00.000+05:302011-11-07T14:35:39.599+05:30

१२ जून २०००....लंडनवरून पप्पांचा फोन होता. "लाल्या, पुलं गेले?" "हो", मी म्हणालो. "अरेरे... अशी व्यक्ती पुन्हा होणे नाही", पप्पा जड आवाजात म्हणाले. "हो", मी. "एक काम कर. आजचे सगळे मराठी पेपर घेऊन ठेव...मला भारतात आल्यावर सगळेच्या सगळे पाहिजेत." पप्पांच्या सांगण्यानुसार मी बायकोला तिच्या ऑफिसात फोन केला. तिला येताना रेल्वे स्टेशनच्या स्टॉलवरुन सगळे मराठी पेपर विकत घ्यायला सांगीतले.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-44813005629563615682011-09-20T10:39:00.001+05:302011-09-20T11:01:45.293+05:30

पुलंच्या एका सत्कार समारंभानंतर अत्र्यांनी त्यांच्या ‘मराठा’ दैनीकात पु.लंवर हा लेख लिहिला होता मराठीतील ख्यातनाम विनोदी लेखक, महान संगीतकार, उत्तम दिग्दर्शक, कुशल नट आणि आमचे परममित्र श्री. पुरुषोत्तम लक्ष्मण देशपांडे यांची ४७ व्या मराठी नाट्यसंमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी निवड झाली, म्हणून परवा विलेपार्ले येथे त्यांचा भव्य सत्कार करण्यात आला. मुंबईतील अनेक सत्कारसमारंभ आम्ही पाहिले आहेत आणि स्वत:

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-27855610642501340062011-07-20T09:40:00.000+05:302011-07-20T09:40:18.810+05:30

श्री राम पुजारी यांच्या सत्तरीनिमित्त झालेल्या कार्यक्रमात ‘पुलं’नी आपल्या या स्नेह्य़ाचं रसिलं व्यक्तिमत्त्व शब्दांमधून उभं केलं होतं.‘पुलं’चं ते भाषण. मित्रहो, रामनं आपलं अंत:करण मोकळं करून भाषण केल्यानंतर, मी बोलणं मला चुकीचं वाटायला लागलेलं आहे. एखाद्या चांगल्या गाण्याचा परिणाम आपल्या मनावर व्हावा, तसा त्याच्या भाषणाचा परिणाम झालाय, गाणं संपल्यावर बोलणारे लोक किती कद्रू असतात ते माहीत

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-25257234235646255182011-07-05T11:23:00.001+05:302011-07-05T16:19:59.198+05:30

महाराष्ट्राचे हे लाडके व्यक्तिमत्त्व ३५ वर्षांपूर्वी सिंधुदुर्ग जिल्ह्य़ातील आचरे गावात आपल्या ‘मैत्र जिवाचे’ अशा ७० कलावंतांना घेऊन माहेरपणाला गेले होते. त्यात होते- दस्तुरखुद्द पु. ल. देशपांडे, सुनीताबाई, कुमार गंधर्व, वसुंधरा कोमकली, मालिनी राजूरकर, गोविंदराव पटवर्धन, नारायण पंडित, अशोक रानडे, एम. आर. आचरेकर, चिंचाळकर गुरुजी आदी मंडळी. पुलंचे ते माहेरपण म्हणजे आगळेवेगळे गंधर्व संमेलनच होते.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-72000952383668249892011-06-21T09:41:00.000+05:302011-06-21T09:41:45.076+05:30

"आले, आले बरं का!" गर्दीत कोणीतरी म्हणाले. "कुठे आहेत, कुठे आहेत?" बरेच आवाज. "ते काय, अँबेसिडर मधून उतरताहेत." गुरुशर्टावर बिल्ले लावलेली काही स्वयंसेवक मंडळी पुढे सरसावत, "तुम्ही जरा बाजूला सरका हो, त्यांना यायला सुध्दा रस्ता नाहीये! नाहीतर असं करा ना, तुम्ही सगळे आत का नाही जाऊन बसत? ते तिथंच येणार आहेत." कोणीही फारसं मनावर घेतलं नाही. ते स्वाभाविकच होतं. सगळ्या गर्दीच्या टाचा उंच झाल्या!

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-9149668065114579072011-06-06T14:41:00.000+05:302011-06-06T14:41:09.562+05:30

मी पु.लं.चा फॅन, चाहता. मला पु.लं.चं व्यक्ती आणि वल्ली पुस्तक पूर्ण पाठ. मी माझ्या वेगवेगळ्या नाटकात मग्न होतो. त्या काळात व्यक्ती आणि वल्ली रंगमंचावर आणण्याची चर्चा चालू होती. मला वाटलं त्यातल्या पु.लं.च्या भूमिकेसाठी विक्रम गोखले किंवा दिलीप प्रभावळकर यांच्यापैकी कोणाला तरी हा रोल मिळणार. मला या नाटकात रोल मिळेल असा मी विचारही केला नव्हता. आणि मला निर्मात्याचा फोन आला तू व्यक्ती आणि वल्लीमधील

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-61013446982680211992011-05-19T11:28:00.001+05:302011-05-19T16:41:10.782+05:30

देवगडकरांकडुन पाठवलेला हापूस आंबा खाल्यानंतर पुलंनी त्यांचे आभार एका पत्रातून व्यक्त केले होते हेच ते पत्र . मुळ स्त्रोत - http://devgadmango.com/blog/?p=122

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-86314598514620489922011-05-06T10:38:00.000+05:302011-05-06T10:38:12.790+05:30

मराठी रंगभूमीला पडलेले भरजरी स्वप्न म्हणजे ' बालगंधर्व ', मराठी नाट्यसंस्कृतीचा सुरेल इतिहास म्हणजे ' बालगंधर्व ' ... याच गंधर्वयुगाच्या स्मृती जागवत ' बालगंधर्व ' हा जरतारी सिनेमा आज प्रदर्शित होतोय. त्यानिमित्ताने १९८६ मध्ये बालगंधर्वांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त पु. ल. देशपांडे यांनी केलेल्या गंधर्वगौरवाचा हा पुनर्प्रत्यय... ह्या नव्या वर्षाचं नाव पंचांगकर्त्याच्या लेखी काहीही असले तरी मराठी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-20602815817493487692011-04-30T09:44:00.000+05:302011-04-30T09:44:03.070+05:30

लोकशाही : एक सखोल चिंतन (पुलं) ..... ’लोकशाही म्हणजे लोकांनी चालवलेले लोकांचे आणि लोकांच्यासाठी असलेले - म्हणजे थोडक्यात आपल्यासाठी नसून लोकांसाठी असलेले सरकार - लिंकन (थोडा फेरफार करून. अधिक माहितीसाठी काही वाचण्याची गरज नाही) इसापनीतीत एक गोष्ट आहे. बेडकांना एकदा वाटते, आपल्याला राजा हवा. वास्तविक त्यांना राजाची आवश्यकता का भासवी, कोण जाणे. भासली खरी. शेवटी देवाने ओंडका फेकला. बेडकांनी आठ

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-84734753284022821132011-03-25T12:20:00.000+05:302011-03-25T12:20:16.957+05:30

नमस्कार, ’बोलणं’ नेमकं, नेटकं, समोरच्याला सहजतेनं समजेल असं असणं ही सध्याच्या मार्केटिंगच्या जगात अत्यावश्यक बाब ठरू पाहतीय. शब्द निवडीतली स्वाभाविकता, शब्द मांडणीतील अनौपचारिकता, विचारांची स्पष्टता आणि क्वचित प्रसंगी उत्स्फ़ूर्तता हे सूत्र सांभाळलं, तर कुठल्याही वयोगटातल्या, कुठल्याही स्वभवधर्माच्या माणसांशी तुमचे संवादाचे सूर सहज जमतात. ’पुलं’नाही अनौपचारिक बोलीत बोलण्याची भट्टी झक्क जमली होती

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-14415826539730175642011-03-16T10:18:00.001+05:302011-03-16T10:59:34.470+05:30

फावल्या वेळात पुलं वाचत बसणं, हा माझा आवडता छंद आहे. मनाच्या आनंदी अवस्थेत पुलं वाचले तर आनंद शतगुणित होतो व दु:खी अवस्थेत वाचले, तर दु:खाची तीव्रता खूप कमी होते, असा माझा कित्येक वर्षांचा अनुभव आहे. सतत गाण्याच्या मैफिलींचा आनंद घेणारा श्रोता कधी स्वत: गाऊन बघण्याचं धाडस करतो, तेव्हा आपण गवय्ये आहोत अशी फुशारकी त्याला अजिबात मारायची नसते. पण तरीही, एखाद्या वेळी त्याला राहावत नाही. आज पुलंबद्दल

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-77448300242738029972011-03-10T11:19:00.000+05:302011-03-10T11:19:01.411+05:30

अक्षरांची रत्ने खुलवत राजा होता अवतरलेला गेली वर्षे सरली वर्षे दरवळ त्याचा पण उरलेला राजा होता थोडा डांबिस थोडा अल्लड थोडा ग्यानी ह्या राजाचा रुबाब होता एक मनोहरशी फ़ुलराणी ह्या राजाची गोष्ट निराळी ह्या कुलुपाला नव्हती किल्ली ह्या राजा दिसल्या होत्या काही व्यक्ती काही वल्ली त्या वल्लीची बात निराळी नाथा,नंदा, अंतु बर्वा ह्यातिल खरा नि खोटा कुठला तुम्हीच वाचा तुम्हीच ठरवा ह्या राजाची कधी फ़सवणूक

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-84013423706934891422011-01-03T11:50:00.000+05:302011-01-03T11:50:24.516+05:30

नव्या वर्षाचे स्वागत आपण हसतमुखाने करु या, अर्थात दाढ वगैरे दुखत नसेल तर. साध्या मुखाचे हसतमुख करण्यात ती एक अडचण असते. ते एक असो. नव्या वर्षाचा पहिला दिवस हा नवे संकल्प सोडायचा दिवस असतो. या बाबतीत पुरुषवर्गाचा उत्साह दांडगा. नव्या वर्षाच्या प्रथम दिवशी पुरुषांच्या उत्साहाने स्त्रियांनी काही नवा संकल्प सोडल्याचे आमच्या ऐकिवात नाही. 'आहेत त्या साडया फाटून गेल्याशिवाय नवीन घेणार नाही' अशा

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-52168720206653146192010-12-30T09:13:00.000+05:302010-12-30T09:13:43.136+05:30

: तुम्हाला स्वतःला आवडलेली तुमची सर्वात धमाल कोटी किंवा विनोद कोणता? ["त्या पुंडलीकाला म्हणावं-- त्यानं फेकलेल्या विटेवर मी उभा नाही." हि माझ्यावरची कोटी सोडून!] : मी सांगू का, एखाद्या कवीला तुझं कुठलं यमक चांगलं जुळलं असं विचारल्यासारखा हा प्रश्न आहे. त्याचं काय आहे, कोटी चटकन सुचणारी असते आणि पुढं पुढं त्याची खोडंच लागते! तरीपण विचारता आहात म्हणून सांगतो. मी पॅरीसला गेलो होतो. तिथं शॅम्पेन

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-56131556894044152322010-12-14T15:14:00.000+05:302010-12-14T15:14:19.046+05:30

सुनीताबाई ग्रेट होत्या. त्यांनी आयुष्यभर वाईटपणा घेण्याचं धाडस केलं. चांगुलपणा सोपा असतो. तो बाजूला ठेवून जाणूनबुजून वाईटपणा घ्यायला, मोठं धाडस लागतं. पुलंच्या अंगभूत चांगुलपणाला बाईंच्या ‘खडूस’पणाचं संरक्षक कवच लाभलं म्हणून महाराष्ट्राचं ते अक्षरधन सुरक्षित राहिलं. कोणी काही म्हणो, जनसामान्यांमध्ये सुनीताबाईंची प्रतिमा ‘पुलंची खडूस बायको’ अशीच होती. सुजाण साहित्यरसिकांना सुनीताबाई या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-40104747632841112312010-12-09T11:08:00.000+05:302010-12-09T11:08:13.592+05:30

प्रथम दशनमूर्ती दंतमुखी जावडेकर यांना, हस्तिदंती पसरून प्रणाम करतो. तुम्ही रचलेला दासबोध वाचल्यावर मी मी म्हणणार्‍या वज्रदंत्यांनी दाती तृण धरून आपल्या चरणी शरण यावे असे वाटले. हे मी माझ्या दुखर्‍या हिरडीला स्मरून सांगत आहे. वेदना नेहमी सत्य बोलते हे मी आपल्यासारख्या दंतकाळावेत्याला सांगायलाच नको. शिवाय दाखवायचे दात निराळे हा दंतपंक्तिप्रपंच आपल्याला मानवणारा नाही. अजूनही मुखी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-12193658692230954172010-12-07T10:47:00.000+05:302010-12-07T10:47:06.315+05:30

मुंबईला गोरेगाव येथे पूर्वेला आरे रस्त्याला लागून असलेला संत पायस कॉलेजचा परिसर म्हणजे हिरव्या वनराजीने विनटलेले एक उपवनच. या ठिकाणी कॅथॉलिक ख्रिस्ती धर्मगुरूंना प्रशिक्षण देणारे केंद्र आहे. अभ्यासाचा एक भाग म्हणून दर वर्षी इंग्लिश नाटक सादर केले जात असे. मराठी भाषक प्रशिक्षणार्थींच्या प्रयत्नांमुळे मराठी नाटकही सादर होऊ लागले. एके वर्षी आम्ही विद्यार्थ्यांनी "डॉ. कैलास' हे नाटक बसविले होते. या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-31646237812090560262010-11-22T09:56:00.000+05:302010-11-22T09:56:06.594+05:30

पु लंच्या पहिल्या स्मृतिदिनाच्या दिवशी लोकसत्तेने एक लेख प्रकाशित केला होता ज्यामध्ये पु.ल. आणि सुनीताबाई यांच्या या देण्याच्या आनंदाचं अतिशय निर्मळ विवरण स्वत: पु लंनी एका पत्रातून केलेलं आहे. या पत्रात पु लं सगळ्या आयुष्याचं सार सांगून जातात. आपण जगायला का आलो इथपासून ते आयुष्याचा सर्वोत्कष्ट बिंदू इथवर ते सारं सांगतात.या पत्राचं निमित्त ही तसं वेगळं आहे. पुलंचे नातेवाईक, चंदू ठाकूर हे लष्करात

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com18tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-50355116171673866972010-11-19T09:54:00.000+05:302010-11-19T09:54:44.470+05:30

स्वतःच्या अगदी खास वेगळेपणानं मैत्र जपणारा एक पराकोटीचा सुसंस्कृत मित्र आम्हाला लाभला. स्वतःची थोरवी नेमकेपणानं ओळखूनही समोरच्या आम्हा दोघांसारख्या सामान्य माणसांसाठी पुढे केलेला मैत्रीचा हात पुलंनी कधीही आखडता तर घेतला नाहीच, पण आमच्या मुलांवरही ते माया करीत राहिले, एका मित्राच्या भूमिकेतूनच. आज त्यांच्या स्मृतिदिनी त्या मैत्रीची याद तीव्र होतेय... आता साठीच्या उंबरठ्यावरून माझ्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-5397839333144351682010-11-12T09:34:00.002+05:302010-11-12T09:40:12.931+05:30

पुण्याला 'बालगंधर्व' थिएटर उभे राहत होते,गोपाल देउसकरांच्या सुंदर चित्रांशी स्पर्धा करणार्‍या चार ओळी पाहिजे होत्या. पंचवटी गाठली. माडगूळकरांना म्हणालो, "स्वामी, चार ओळी हव्या आहेत ....बालगंधर्वाच्या पोट्रेटपाशी".मागणी संपायच्या आत माडगूळकर म्हणाले ,"असा बालगंधर्व आता न होणे." तेवढय़ात कुणीतरी आले. गप्पागोष्टी सुरु झाल्या. मी समस्यापूर्तीची वाट बघत होतो. तासाभरात निघायचे होते. त्या श्लोकाला चाल

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-85379865033349770002010-11-10T09:56:00.001+05:302010-11-10T10:01:02.146+05:30

प्रिय सुधीर बेडेकर, प्रश्नपत्रिका मिळाली. मी तुम्हाला पेपर सोपा काढा अशी विनंती केली होती. तुम्ही वरपांगी सोपे वाटणारे प्रश्न काढून पुन्हा एकदा मला माझ्याचकडे बारकाईनं पाहायला लावलं आहे. हे काम अवघड आहे. तरीही पेपर सोडवण्याचा प्रयत्न करतो. प्रश्न १ : 'तीन पैशाचा तमाशा' हे पुस्तक आपण 'मराठी तमाशाला नवचैतन्य देणाऱ्या अण्णाभाऊ साठे, अमर शेख व शाहीर गव्हाणकर या दिवंगत लोककलावंतांना' अर्पण केलं आहे.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-65614834317803507212010-11-08T09:06:00.000+05:302010-11-08T09:06:37.184+05:30

१९७२ साली भयंकर दुष्काळ पडला होता आणि शेवटी दुष्काळाच्या छायेतुन महाराष्ट्र सुटल्यानंतर जून १९७३ साली संपूर्ण महाराष्ट्र आनंदात होता आणिबाणीच्या जवळ देश चालला होता. पण तारणहार इंदिराजींवर १९७१च्या युद्धातील विजयाचा मद अजून होता. ‘गरिबी हटाव’ची सिंहगर्जना चालणार होती ती पुढे, पण याही परिस्थितीत अवर्षणग्रस्त महाराष्ट्र पावसामुळे सुखावला होता. त्याकाळात दिवाळीत स्वत: तयार केलेली, छापलेली, कलात्मक

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-67361306177059254382010-10-18T10:25:00.001+05:302010-10-18T10:34:05.685+05:30

- प्रवीण दवणे प्रिय बालमित्रांनो, आपल्या सर्वांच्या लाडक्या भाईबद्दल मी नवं काय लिहु? भाई हे आपलं `लाडक दैवत'होतं. कुणीही विद्यार्थी माझ्याकडे आला आणि त्यानं मला विचारलं, `सर, मला वाचनाची आवड निर्माण करायचीय कुठून सुरुवात करु?' मी त्याना म्हणतो. `अपूर्वाही वाच-' बस्स. पु,लं.चे शब्द म्हणजे निर्मळ निळाईचा गोड झरा. आपले मन त्या झर्‍यात केव्हा भिजून रमून जाईल ते कळत नसे. लाखो मराठी मनाशी मैत्री

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-42009442369938497312010-09-16T12:56:00.005+05:302010-09-16T16:16:28.927+05:30

...आता तुम्हाला पुणेकर व्हायचं का? जरूर व्हा. आमचे काही म्हणणे नाही. पण मुख्य सल्ला असा, की पुन्हा विचार करा अगदी आग्रहच असेल, तर मात्र कंबर कसून तयारी केली पाहिजे, आणि एकदा तयारी झाली, की त्या सारखी मजा नाही ,तुम्हाला सांगतो. पहिली गोष्ट म्हणजे- कसलाही न्यूनगंड बाळगू नका. आणि प्रत्येक बाबतीमध्ये मतभेद व्यक्त करायला शिका. म्हणजे आपण कोण आहोत, आपला शैक्षणिक दर्जा काय, एकूण कर्तृत्त्व काय, याचा

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-39968311415949475422010-08-26T11:46:00.000+05:302010-08-26T11:46:32.977+05:30

‘मुंबई महापालिकेचे तत्कालीन आयुक्त म. वा. देसाई यांना पुलंनी पाठवलेले हे टंकलिखित पत्र. त्या पत्रावर तारीख आहे- ६ एप्रिल १९७४. पंडित रतिलाल भावसार यांच्याशी माझा घरोबा असल्यामुळे त्यांनी हे पत्र माझ्याकडे दिले. ते प्रसिद्ध होण्यासाठी मी प्रयत्न केला, पण दुर्दैवाने तो योग आला नाही. मग हे पत्र मी जब्बार पटेलांकडे दिले. त्यांनी सुचवल्यावरून मी हे पत्र आता ‘लोकसत्ता’ला देत आहे.’ - नारायण लाळे,

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-40047375976151106092010-08-02T09:14:00.001+05:302010-08-02T09:22:52.624+05:30

 बायकोबरोबर खरेदीला निघालेल्या नवर्‍याचा आणि वधस्तंभाकडे नेलेल्या वसंतसेनाघातकी चारुदत्तचा अभिनय सारखाच असतो. तीच हतबलता, तीच चिंता काही फरक नाही. बायकांना ज्या काही गोष्टी फक्त स्वता:लाच उत्तम जमतात असं वाटतं त्यातली खरेदी ही महत्वाची बाब आहे. दोन पैशाचा अळू असो, नाहीतर दोनशे रुपयांचा शालू असो, दक्षता तीच, जिकर तीच, हुज्जत तीच किंबहुना दुकानदाराशी हुज्जत घालायची पराकाष्ठेची तयारी हा तर

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-52858104819281579822010-06-18T10:36:00.001+05:302010-06-18T10:39:43.087+05:30

महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक, राजकीय आणि सामाजिक जीवनात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या आचार्य प्रल्हाद केशव अत्रे यांचा जन्म १३ ऑगस्ट १८९८चा! मुंबईतील प्रकाशक ग. पां. परचुरे यांच्या कुटुंबीयांनी पुण्यातील त्यांच्या जागेत आचार्य अत्रे यांचे स्मारक उभे करण्याचे ठरवले. पुण्यातील आचार्य अत्रे सभागृहाचे उद्घाटन सुशीलकुमार शिंदे यांच्या हस्ते २९ मार्च १९८१ रोजी झाले. या कार्यक्रमास बाळ सामंत, ग. वा. बेहरे

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-38833902641751648242010-05-26T09:09:00.000+05:302010-05-26T09:09:06.674+05:30

आपल्या विविधांगी प्रतिभेने केवळ भारतीयांनाच नव्हे, तर सार्‍या जगाला मोहित करणारे स्व. रवींद्रनाथ टागोर हे स्व. पु. ल. देशपांडे यांचे ‘दैवत’च होते. पुलंनी रवींद्रनाथांच्या जीवनकार्याचा उलगडा करणारी तीन व्याख्याने पुणे विद्यापीठाच्या टागोर व्याख्यानमालेत दिली होती. त्यातील एका व्याख्यानाचा हा संपादित अंश. रवींद्रनाथांचं साहित्य वाचणं, त्यांच्या जीवनाचा आणि कार्याचा अर्थ समजून घेणं हा माझा छंद आहे.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-47512359267976281172010-05-13T11:06:00.001+05:302010-05-26T09:25:58.413+05:30

 नोंद- (भाऊ मराठे यांनी प्रचंड मेहेनत घेऊन पुलंची काही भाषणे आणि पुलंच्या घेतल्या गेलेल्या काही मुलाखती ज्या ऑडिओ / व्हिडिओ स्वरुपात उपलब्ध होत्या त्यांचं संकलन करुन स्वत:च्या मोत्यासारख्या अक्षरात लिहून काढल्या. त्यांनी अशी अनेक संकलनं केली आहेत आणि हा असा ठेवा लिखित स्वरुपात त्याच्या स्वत:पुरता उपलब्ध असला तरी तो कायम स्वरुपी जतन व्हावा या उद्देशाने विवेक काजरेकर यांनी त्याला विचारणा केली

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-30115932930805114542010-04-08T09:34:00.005+05:302010-05-04T09:34:49.765+05:30

नोंद- (भाऊ मराठे यांनी प्रचंड मेहेनत घेऊन पुलंची काही भाषणे आणि पुलंच्या घेतल्या गेलेल्या काही मुलाखती ज्या ऑडिओ / व्हिडिओ स्वरुपात उपलब्ध होत्या त्यांचं संकलन करुन स्वत:च्या मोत्यासारख्या अक्षरात लिहून काढल्या. त्यांनी अशी अनेक संकलनं केली आहेत आणि हा असा ठेवा लिखित स्वरुपात त्याच्या स्वत:पुरता उपलब्ध असला तरी तो कायम स्वरुपी जतन व्हावा या उद्देशाने विवेक काजरेकर यांनी त्याला विचारणा केली की 'हे

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-82400016625974191932010-03-23T09:34:00.000+05:302010-03-23T09:34:08.950+05:30

काही विशिष्ट प्रदेशांच्या आणि राष्ट्रांच्या जीवनात काही भाग्ययोग येतात. तेथील जीवनसंचिताचा आविष्कार करणारे प्रतिभावंत साहित्यिक, चित्रकार, नट, गायक आणि प्रज्ञावंत त्यांना लाभत असतात. बंगालला रवींद्रनाथ आणि शरच्चंद्रांच्या रूपाने थोर साहित्यिक लाभले. प्रदेशाची सीमा ओलांडून ते साऱ्या भारतवर्षाचे रवीचंद्र ठरले. मानबिंदू ठरले. त्यांचा भारतीय मनावरील प्रभाव, परिणाम आणि संस्कार सर्वज्ञात आहे.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-33048683870677298962010-02-20T09:07:00.005+05:302010-03-03T16:33:21.139+05:30

प्रसिद्ध लेखक व.पु. काळे यांच्या ‘सांगे वडिलांची कीर्ती’ ह्या पुस्तकासाठी पु.लंनी लिहिलेल्या प्रस्तावनेतील काही भाग.. ‘सांगे वडिलांची कीर्ती तो एक मूर्ख’ असे समर्थांनी म्हटले आहे. आपल्या वडिलांविषयी बोलणार्‍यांवर समर्थांचा एवढा का राग असावा हे मला कळत नव्हते. पण हळूहळू लक्षात यायला लागले की, कीर्ती सांगण्याजोगे वडिल एक तर क्वचित आढळतात आणि असलेच तर त्या वडिलांची कीर्ती सांगण्याची योग्यता प्राप्त

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-75907260959434988402010-01-13T11:10:00.004+05:302010-01-14T15:33:10.330+05:30

साल आहे १९५६. माहीम कोळीवाडय़ाची वस्ती.. कोळ्यांच्या एका दुमजली घरात तळमजल्यावरच्या ४ खोल्यांत भाडेकरू.. त्यातल्या एका खोलीतल्या खिडकीच्या चौकटीत गजाला धरून ५ वर्षांचा मुलगा (अस्मादिक) मजेत बसलाय. घरमालकांच्या रेडिओवर गाणं लागतं.. ‘नाच रे मोरा आंब्याच्या वनांत, नाच रे मोरा नाच..’ मी खिडकीत उभा राहून पायाने ठेका धरतो.. मला अत्यंत आवडलेलं असं ते पहिलं-वहिलं गाणं. पुढे काही वर्षांनी त्यातला आशाताईंचा

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-57161116368814974402009-12-24T09:23:00.004+05:302010-01-07T09:01:59.827+05:30

अमळनेरला साने गुरूजींच्या पूर्णाकृती पुतळ्याचे अनावरण करताना पु.लंनी केलेल्या उत्स्फूर्त सुंदर भाषणातला काही भाग."ह्या जगामध्ये असुरांच्या सृष्टीत सुरांचे वातावरण निर्माण व्हावे म्हणून ज्यांनी प्रयत्न केले त्यांत गुरुजींचे स्थान आधुनिक काळात तरी अनन्यसाधारण आहे. अजोड आहे. `ब्राह्मणही नाही, हिंदुही नाही, न मी एक पंथाचा! तेच पतित की, आखडिती जे प्रदेश साकल्याचा!' केशवसुतांचा `नवा शिपाई' मला साने

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-69483933706082416022009-11-25T12:28:00.007+05:302009-11-25T12:52:52.594+05:30

बालगंधर्वाच्या जन्मशताब्दी सोहळ्याच्या सांगता समारंभात पुलंनी त्यांच्याविषयीच्या अतीव आदराने केलेलं हे दुर्मिळ भाषण.मित्रहो, भाषणाच्या सुरुवातीला मी इतक्या वर्षांचा निर्ढावलेला माणूस असूनही घाबरून गेलो आहे. भाषणाला मुद्दे नाहीत म्हणून नाही, तर इतके मुद्दे आहेत की काय बोलावं ते समजत नाहीये.बालगंधर्व या विषयावर मी काय बोलणार? उद्या जर कुणी सांगितलं की ‘चांदणं’ या विषयावर बोला. तर काय बोलणार?

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-63953329431228611242009-11-09T09:34:00.002+05:302009-11-13T16:18:46.881+05:30

काल पु.लंची जंयती आणि त्याच्या एक दिवस आधी सुनीताबाईंच्या जाण्याने अवघे साहित्यविश्व हळहळले. वरुन कडक शिस्तीच्या आणि करारी व्यक्तिमत्वाच्या पण आतुन मृदू स्वभावाच्या सुनीताबाई ‘आहे मनोहर तरी...’ नंतर केवळ पुलंच्या पत्नी म्हणून नव्हे तर एक उत्तम सिद्धहस्त लेखिका म्हणून साहित्यविश्वाला समजल्या. पु.लंच्या जडणघडणीतही त्यांचा वाटा मोठा आहे. आम्हा वाचकांना पु.ल. आणि सुनिताबाई त्यांनी लिहिलेल्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-7164018041332892802009-10-20T09:14:00.006+05:302009-11-04T15:24:33.515+05:30

(श्री ना. ध. महानोर लिखीत ‘आनंदयोगी पु.ल.’ ह्या पुस्तकातील श्री निशिकांत ठकार ह्यांनी लिहिलेल्या प्रस्तावनेतील काही भाग.)....शहरात राहणार्‍या मध्यमवर्गीय माणसाचे वावर हरवलेले आहे. शेताकडे वावरण्याच्या त्याच्या वाटा बंद झालेल्या आहेत. त्यांच्या शोध तो साहित्यातून-कवितेतून घेऊ पाहतो. रानातल्या कवितांचा अस्सलपणा पु.लं.ना पळसखेडला जायची प्रेरणा देतो. खरं तर जीवनाच्या आणि विशेषत: कलेच्या, सर्वच

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-14292990878335256692009-08-18T09:06:00.003+05:302009-08-18T09:21:44.821+05:30

आमचा हसवणारा मित्र..(अस्मिताताई बाविस्कर आणि आनंद कुलकर्णी यांचे ह्या लेखासाठी खुप खुप आभार.)पु लंना "पी. एल." म्हणणाऱ्यांच्या पिढीतला मी आहे. कारण माझी त्यांची ओळख साठ वर्षांपासूनची- म्हणजे फर्ग्युसन महाविद्यालयापासूनची. त्यांच्या खट्याळपणाच्या, महाविद्यालयात नव्याने आलेल्या मुलांची खिल्ली उडवण्याच्या, उत्स्फूर्त विनोदाच्या अशा कितीतरी आठवणी मनात दाटून आल्या आहेत. वयोमानाप्रमाणे जशा आठवतील तशा

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-35411096926209084872009-07-08T09:01:00.002+05:302009-08-18T09:16:56.371+05:30

न पेलणारी पगडीलहानपणी आमची आजी आम्हाला एक गुरूदेव दत्ताची कथा सांगत असे. दत्तमहाराज आपली दैनिक नित्यकर्मे निरनिराळ्या क्षेत्रांत जाऊन करतात. स्नान काशीला, भिक्षा करवीरक्षेत्री, भोजनपात्र शिरोडला अश्या रीतीने प्रत्येक कर्म निरनिराळ्या ठिकाणी जाऊन करणाऱ्या देवाचा आम्हाला लहानपणापासून एक प्रकारचा आदर वाटत असे. परंतु दुसऱ्या महायुद्धाने अश्या कितीतरी दत्तात्रयांना जन्म दिला आहे.असाच आमचा एक स्थळहीन

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-38211011873689597102009-06-12T09:01:00.006+05:302009-07-08T09:00:10.341+05:30

मनाचिये गुंफी ह्या डॉ. प्रकाश साठये यांच्या पुस्तकाला पु.ल. देशपांडे यांनी लिहिलेली प्रस्तावना.(नोंद - हा लेख "मनाचिये गुंफी" ह्या पुस्तकाचे लेखक मान्यवर डॉ. प्रकाश साठये यांच्या पुर्वपरवानगीने इथे प्रकाशित करत आहे. सदर लेखाची परवानगी घेण्याचे मोलाचे कार्य आणि संपुर्ण लेख मराठीत टंकुन देण्याचे अत्यंत मेहनतीचे काम आमचे एक जालमित्र आणि पु.ल.प्रेमी श्री. नितीन येमुल ह्यांनी केले आहे. मराठीत

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-17549923835165440122009-05-15T15:06:00.001+05:302009-06-11T12:04:30.337+05:30

..आणि एके दिवशी कधीही कारणाशिवाय न ओरडणारे ते दोन गाढव निष्कारण ओरडू लागले. एकमेकांना भयंकर लाथाळी करु लागले. चहूबाजूचे लोक धावून आले. 'अशी लाथाळी आम्ही जन्मात पाहिली नव्हती' असे जो तो म्हणू लागला. गाढवीण बुचकळयात पडली. जन्मभर सालसपणाने सेवा करणारे हे गाढव असे का वागताहेत? तिला काही सुचेना. येथे या गाढवांची लाथाळी चाललीच होती. त्या विवंचनेत एके दिवशी संध्याकाळी ती खिन्न मनाने गावातल्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-5023159774265952262009-03-31T10:53:00.003+05:302009-06-11T12:04:39.646+05:30

'मराठी वाचकांना आणि प्रेक्षकांना आपल्या दृष्टिकोनातून आयुष्याकडे पाहायला लावणारा, नव्याचा स्विकार निखळपणे करायला शिकविणारा, सामान्यातील असामान्यत्व हुडकणारा माणुस म्हणजे पु.ल.देशपांडे आणि अशा या भल्या माणसाच्या आनंदोत्सावात आपण सहभागी होतो, याबद्दल स्वत:चाच हेवा वाटतो.’ पु.लं.च्या आठवणी सांगताना विजयाबाई अक्षरश: हरवुन गेल्या होत्या. जबरदस्त मित्रवर्ग लाभलेला ’अवलिया’ पण भला माणूस असलेल्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-10742008179796336752009-02-09T09:17:00.003+05:302009-06-11T12:04:30.337+05:30

अभ्यास : एक छंदमाझ्या विद्यार्थी मित्रांनो, मला तुमच्याशी बोलायची संधी मिळते आहे याचा खुप आनंद झाला. एकच गोष्ट जराशी खटकली, ती म्हणजे मी इथं बोलत असताना तुम्ही मला दिसत नाही आणि मी तुम्हांला दिसत नाही. मी तुम्हाला दिसलो नाही म्हणून फारसं बिघडत नाही. तुमच्या आवडत्या सिनेनटारारखा मी देखणाही नाही. पोशाखाबिशाखाच्या बाबतीतही ही कानगोष्ट आहे म्हणूनच सांगतो. जरासा गबाळाच आहे. आताच माझ्या लक्षात आलंय

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com13tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-47934928179823516652009-01-15T11:13:00.003+05:302009-01-15T12:24:19.402+05:30

'वसंताची गायकी पंरपरेच्या पालखीतून संथपणे मिरवीत जाणारी नाही.दऱ्याखोऱ्यातून बेफाम दौडत जाणाऱ्या जवान घोडेस्वारासारखी त्याच्या गायकीची मूर्ती आहे. भर उन्हाळ्यात पलाशबनात अग्निपुष्पे फुलावी तशी ही गायकी. ती फुले पहायला उन्हाची तिरीप सोसणारी जवानी हवी.' - पु.ल. देशपांडेविस्तीर्ण माळावर बिजलीचे जणू काय वादळी थैमान पहात होते. वीस एक वर्षापूर्वीची मैफील. नागपुरात धन्तोलीवर बाबूरावजी देशमुखांच्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-82835983073121748182008-11-29T12:46:00.003+05:302008-12-06T15:07:48.194+05:30

पु. ल. देशपांडे यांनी पंडित भीमसेन जोशी यांची आकाशवाणीवर मुलाखत घेतली होती. त्या मुलाखतीचा हा संपादित भाग...मुळ स्त्रोत -- महाराष्ट्र टाईम्स.........पु.ल. : आतापर्यंत अनेक वेळा भेटलो आहोत आपण, परंतु तुम्हाला भेटल्यावर मला न चुकता कसली आठवण होत असेल, तर पहिल्यांदा तुमची माझी भेट झाली त्या क्षणाची; आणि प्रत्यक्ष झाली नाही, तर ती तुमच्या सुरांतून झाली. आणि मग तुमच्यापर्यंत येऊन पोहोचलो.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-83592146188599842352008-11-20T08:59:00.006+05:302011-04-30T09:32:08.591+05:30

सावरकर आणि समाजकारण पु.ल. देशपांडे 'सावरकरांच्या जिवनातली प्रत्येक घडी ही आत्मार्पणाचीच होती' मित्रहो, माझ्या आयुष्यातली हा मी एक परमभाग्याचा दिवस समजतो. पूर्वजन्मावर माझी श्रद्धा नाही. त्यामुळे ह्या भाग्याचा मी पूर्वजन्माशी संबंध जुळवू इच्छित नाही. पण हा क्षण माझ्या आयुष्यात यावा ह्याला 'भाग्य' या पलिकडे मला काय म्हणावं ते सुचत नाही. आपण आत्ताच सावरकरांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण केला. त्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-32974622305290852032008-11-06T09:10:00.004+05:302009-04-20T13:32:01.915+05:30

गेल्या चाळीस पंचेचाळीस वर्षात दुनिया बरीच बदलली. पण मला जाणवतो तो बदल मात्र आवाजांच्या दुनियेचा. किती आवाज हरवले. किती नवे आले. तंग तुमानी घालून रस्त्यातून हिंडणाऱ्या पोरींची जशी डोळ्यांना सवय होते तशी नव्या आवाजांची पण होते. पण रस्त्यातून सिगरेट ओढीत जाणाऱ्या कुंकू लावलेल्या बाईचं दर्शन जसं अजूनही धक्का देउन जातं तसं भल्या पहाटे ’मुझे बुढ्ढा मिल गया’ चा विलाप कानी आला तरी धक्का बसतो. अर्थात माझी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-33076432695628237552008-10-16T12:01:00.001+05:302008-10-24T15:10:25.748+05:30

मी एकदा आळीत गेलोचाळ घेऊन बाहेर आलोतोंडात भरली सगळी चाळमी तर मुलाखाचा वाचाळकधी पायांत बांधतो चाळउगीच नाचतो सोडून ताळवजन भारी उडते गाळणपायांचीहि होते चाळणगाळणे घेऊन गाळतो घामचाळणीमधून चाळतो दामचाळीबाहेर दुकान माझेविकतो तेथे हंसणे ताजे‘ खुदकन् हसू ’ चे पैसे आठ‘ खो खो खो ’ चे एकशे साठहसवण्याचा करतो धंदाकुणी निंदा - कुणी वंदाकुणाकुणाला पडतो पेचह्याला कां नाही लागत ठेच ?हा लेकाचा शहाणा की खुळा ?मग मी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-47854567766586283502008-10-07T15:14:00.009+05:302008-11-05T12:01:00.476+05:30

महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तीमत्व पु.ल. देशपांडे यांनी आपले भाचे दिनेश ठाकूर तथा दिनूवर 'गणगोत' या व्यक्तिचित्रात्मक पुस्तकात एक नितांतसुंदर लेख लिहिला आहे.१९ मे १९६६ रोजी दिनूला हे पुस्तक भेट देताना त्यांनी लिहीलं होतं...त्यास स्मरुन अमेरिकास्थित दिनेश ठाकूर यांनी आपल्या भाईकाकांवर हा ह्र्दयस्पर्शी लेख...भाईकाका जाऊन आता आठ वर्षे होतील. पण त्यांच्या आठवणींची, नावाची नशा काही उतरत नाही. आजही

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-73511759642633199952008-10-04T11:51:00.005+05:302008-11-05T12:01:00.476+05:30

लिहीतानाही बोलण्याप्रमाणेच ते सहज असत. अकारण शब्दांची आतषबाजी नाही. लिहितानाही वृत्तीतला - मनातला 'परफॉर्मर' सतत जागा असे. नुसता त्यांचा 'आवाज -आवाज' लेख वाचला तरी वाचणाऱ्याला 'ऎकत' असल्याचा अनुभव यावा, अशी शब्दांची रचना. बर्वेला 'अंतू बर्वा' उच्चारून ते वाचकाला क्षणात कोकणात घेऊन जात. पु.ल. देशपांडे यांच्या तृतीय स्मृतीदिनानिमित्त खास लेख शब्दांच्या निवडीतलं नेमकेपण, सोप्पेपण, शब्द मांडणीतली

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-78147834435684497942008-09-26T09:47:00.005+05:302008-11-05T12:01:00.476+05:30

'महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तिमत्त्व' अशा यथार्थ शब्दात गौरविलेल्या पु. ल. देशपांडे यांची १२ जून ला पुण्यतिथी असते. आता पुल आपल्यात नाहीत , ही जाणीव मन विषण्ण करणारी असली तरी पुलंचे स्मरण झाल्याबरोबर प्रत्येक मराठी माणसाच्या मनात त्यांची एखादी तरी विशिष्ट आठवण चटकन जागी होते. कधी पुलंनी केलेली एखादी कोटी आठवते , कधी त्यांच्या नाटकातील वा चित्रपटातील एखादा खुसखुशीत संवाद आठवतो , तर

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-31988510895896796952008-09-20T15:29:00.003+05:302008-11-05T12:01:00.477+05:30

नटराजाचा लाडोबा चित्रपट व्यवसायाबद्दल सगळ्यांनाच कुतुहल असते. मी आणि माझा धाकटा भाऊ यशवंत, आणी ही गल्लीच्या न्यु एंजिनीयरींग कॉलेजात १९४८ मध्ये दाखल झालो. तेव्हा तर आम्हाला ’प्रभात’च्या वलयाची पार्श्र्वभूमी होती. सहाजीकच कॉलेजच्या वस्तीगृहात आमच्याविषयीचे औत्सुक्य होते. प्रत्यक्षात आम्ही लेंगा, शर्ट, कोट अशा वेशात गेलो आणि सर्वांमध्ये मिसळून गेलो.त्यावर्षी प्रसिध्द लेखक पु.ल. देशपांडे एम. ए.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-70519261139857026902008-07-23T13:53:00.001+05:302008-10-24T15:12:33.378+05:30

पु.ल. देशपांडेमित्रांनो, 'तो' मीच का 'तो मी नव्हेच' अशी शंका प्रेक्षकांनी कृपया घेऊ नये. तो 'मी'च पु. ल. देशपांडेच आहे. माझे मित्र श्री. वसंतराव कानेटकर यांनी माझी ओळख करुन देताना माझ्याबद्दल अनेक गोष्टी सांगितल्या. अत्यंत निकटचे स्नेही असल्यामुळे अशी अतिशयोक्ती होणे स्वाभाविक आहे. मला भीति वाटू लागली होती की, आता हे मी त्यांना अगदी खाजगीत सांगितलेल्या गोष्टी अशा उघड्यावर बोलतात की काय? आणि

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-7604153793808552142008-07-21T12:12:00.004+05:302009-05-15T15:43:08.943+05:30

आनंदवन मित्रमेळावा- पु.ल. देशपांडेप्रिय मित्र बाबा आणि आजच्या या मेळाव्याला आलेले मित्रहो !'प्रिय मित्र बाबा' म्हटल्याबरोवर आपल्यापैकी काही लोकांना कदाचित धक्का बसला असेल। काही लोकांना थोडा उध्दटपणाही वाटला असेल. पण काय कोण जाणे मला अलिकडे आदरणीय वगैरे शब्दांची भीती वाटायला लागली आहे. ज्याला ज्याला म्हणून आदरणीय म्हटलं त्यांनी त्यांनी निराशेशिवाय पदरात काही टाकलं नसल्यामुळे बाबांनाही आदरणीय

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-20375561106017450442008-06-13T09:29:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.379+05:30

महाराष्ट्र टाईम्स १२ जुन २००८ मला तर कित्येकदा भारतीय संस्कृती नेमकं कशाला म्हणावं तेच कळत नाही. एकीकडून रामभक्तीचे सुंदर उमाळे काढणारा तुळसीदास ' ढोरं , गॅंवार , शूद्र , पशु , नारी , ये सब ताडनके अधिकारी ' म्हणतो , म्हणजे संत तुळशीदासांच्या मताने गुरं , खेडवळ माणसं , इतर पशू आणि स्त्रिया ह्मा फक्त चोप खाण्याच्याच लायकीच्या आहेत!बायकांना नव-यांनी लाथाबुक्क्यांचा प्रसाद

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-26615727669813243682008-06-13T09:28:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.379+05:30

महाराष्ट्र टाईम्स १२ जुन २००८ चंद्रपूर येथील अखिल भारतीय दलित साहित्य संमेलनाचे उद्घाटक म्हणून ४ मार्च १९८९ ला पुलंनी केलल्या भाषणातला अंश...आयुष्यात माणसाला निखळ माणूस म्हणून जगण्याची प्रेरणा देणारा मंत्र मला केशवसुतांच्या ' मळ्यास माझ्या कुंपण पडणें अगदी न मला साहे ' या ओळीत सापडला. शाळकरी वयापासून आजतागायत केशवसुतांना मी अनेक वेळा भेटत आलो. माझ्याप्रमाणे तुमच्यापैकी अनेकांसाठी केशवसूत आजही

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-37656560666169908452008-06-13T09:27:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.379+05:30

महाराष्ट्र टाईम्स १२ जुन २००८ ३ जुलै १९८७ ला अमेरिकेत न्यू जर्सीला झालेल्या बृहन् महाराष्ट्र मंडळाच्या अधिवेशनात पुलंनी केलेल्या अध्यक्षीय भाषणातील अंश...* इंग्रजीमध्ये एक म्हण आहे की, साँग हॅज द लाँगेस्ट लाइफ. गाणं हे चिरंतन असतं. या मराठी मुलांच्या ओठांवर, मनामध्ये तुम्ही मराठी गाणी दिलंय. अशी पाचपन्नास गाणी दिलीत, तर मराठी संस्कृतीची चिंता करण्याचं तुम्हाला काहीही कारण उरणार नाही. हे गाणं या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-78080995706388264282008-06-13T09:25:00.001+05:302008-10-24T15:12:33.379+05:30

महाराष्ट्र टाईम्स १२ जुन २००८शाळेतली मुलं जेव्हा ' आम्ही कुठली पुस्तकं वाचावी ?' असं मला विचारतात , तेव्हा मी त्यांना सांगतो , ' तुम्हांला जी वाचावीशी वाटतील , ती वाचा. ' काही मुलं थोडासा अपराध्यासारखा चेहरा करुन सांगतात , ' आम्हांला रहस्यकथा आवडतात ' मग मी म्हणतो , ' मग रहस्यकथा वाचा. ' माझ्या शाळकरी वयात मी डिटेक्टिव्ह रामाराव , भालेराव यांच्या गुप्त-पोलिशी चातुर्याच्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-7047781607744950842008-06-13T09:21:00.001+05:302008-11-05T12:01:00.477+05:30

महाराष्ट्र टाईम्स १२ जुन २००८ आज पुलंही नाहीत आणि प्रमोद नवलकरही... पण नवलकर नावाच्या भटक्याने त्यांच्या ' झपाटलेल्या लेखणी ' ने केलेले हे ' पुल ' वर्णन....................................मराठी माणसाच्या मनात पु.ल. देशपांडेंच्या एवढ्या आठवणी आहेत की त्या कदापि पुसल्या जाणार नाहीत. पु.लं.नी माणसाच्या सर्व अंगांना केवळ स्पर्श केला नाही तर ते उराशी बाळगून त्याला आंजारलं , गोंजारलं. म्हणून

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-21721240852729032302008-06-13T09:20:00.001+05:302008-11-05T12:01:42.631+05:30

महाराष्ट्र टाईम्स १२ जुन २००८ पुलं गेल्यानंतर आलेल्या त्यांच्या वाढदिवशी सुनीताबाईंनी जागवलेल्या या पुलंच्या आठवणी... ' महाराष्ट्र टाइम्स ' च्या १२ नोव्हेंबर २००च्या अंकातून पुनर्प्रकाशित.....................................तुला सार्वजनिक ' आपण ' प्रिय , तर वैयक्तिक ' मी ' ची ताकद ज्याने त्याने आजमावायला हवी हा मा‌‌‍‍झा अट्टाहास. ही ताकद तुझ्यात प्रचंड प्रमाणात आहे , याचा प्रत्यय मला सतत येत

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-45536565021885089182008-05-10T13:08:00.001+05:302008-10-24T15:12:33.380+05:30

`हसवणुक' मध्ये पुलंनी माणसाच्या कुंडलीतील काही अनिष्ट ग्रहयोग दिले आहेत. त्यातील एक...प्रकृती ठिक नसल्याचे कारण देऊन बुट्टी मारावी, कचेरीत बेडरिडन अशी चिठ्ठी पाठवावी. घराहून नित्याप्रमाणे कचेरीला जातो असे सांगुन निघावे, आणि तास दोनतास फोर्टमधल्या अपोलो बंदर वगैरे `सेफ एरिया'त काढून दुपारच्या शॊला सिनेमाला जाऊन बसावे. नेमका आपल्या समोर साहेब बसलेला असतो. त्याला चुकवून नुसती डॉक्युमेंटरी पाहून

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-4446673375346908482008-05-09T09:33:00.010+05:302010-08-06T09:54:48.087+05:30

अघळपघळ - पु.ल.देशपांडे झपताल त्रिताल एकताल इत्यादी भारतीय संगितातील ताल ठारावीक मात्रांमधे बसवले आहेत. त्यामुळे त्या तालांतल्या तालचित्रांना काहीतरी चौकट आहे. प्रस्तुत बेतालचित्रांना कुठलिच मात्रा लागु पडत नाही. परंतु बेताल चित्रांत देखिल एक सुक्ष्म ताल आणि तत्रं दडले आहे. शोधुन काढणारास सापडेल; सापडुन दाखविणारास बक्षिस मात्र नाही. कारण ही चित्रे आसपासचीच आहेत तेव्हा सापडणे अवघड नाही.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-1197345574724244322008-05-07T10:28:00.004+05:302008-10-24T15:12:33.380+05:30

पु.ल. देशपांडेकाही साहित्यिक भोग (क्रमांक दोन)शिक्षणपध्दतीत बदल व्हायला हवा ही मानवी इतिहासात पहिली शाळा निघाली तेव्हापासुनची तक्रार आहे. हल्लीची पिढी बिघडली हे आदमने इव्हला म्हंटले होते, असे परवाच कुठेतरी वाचले. (`परवाच कुठेतरी वाचले' हे पळवाटीचे वाक्य शोधून काढणाऱ्या आद्द साहित्यिकाला आमचे दंडवत प्रणाम. ) शिक्षणपध्दती बिघडो की सुधरो, ह्या पध्दतीत विद्दार्थ्याचे हस्तलिखीत मासिक केव्हा शिरले कोण

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-43660796802245393622008-04-17T14:01:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.380+05:30

एका मोर्चाची गोष्ट... मला कधी क्रांती, मोर्चे घेऊन- फलक घेऊन येते असं वाटत नाही. किंबहुना, मी कधी मोर्चातून घोषणा देत किंवा ओरडत गेलो नाही. मुंबईत मी असंख्य मिरवणुका पाहिल्या आहेत. अगदी एकतीसाच्या चळवळीपासून ते आजतागायत. माझी पुष्कळदा त्या मोर्चेवाल्यांच्या मागण्यांशी संपूर्ण सहानुभूती असते. पण मला रस्त्यातून माणसं अशी ओरडत निघाली की गलबलतं. मोर्चे हे एक तंत्र झालंय असंही म्हणतात. असेलही.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-56757552704354890612008-04-08T08:45:00.003+05:302008-10-24T15:12:33.380+05:30

समजा, कुणी तुमच्या मुस्काटीत मारली तर..पु.ल. देशपांडे"घाबरू नका-मारा बुक्की." मी उगीचच टिचकी मारल्यासारखी बुक्की मारली."असे घाबरता काय? हाणा जोरदार बुक्की! अहो एका बुक्कीत आम्ही सुपारीची भुगटी पाडीत होतो.""वा हॅ हॅ..." माझी क्षीण हास्य. क्षणापूर्वीच तर हा म्हणाला होता की आपल्याला सुपारीच्या खांडाचेसुद्धा व्यसन नाही म्हणून."हसण्यावारी नेण्यासारखी गोष्ट नाही बंधो. येत्या नारळी पौर्णिमेला पंचाहत्तर

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com15tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-39440180355400646142008-04-01T14:22:00.003+05:302009-10-09T10:20:31.320+05:30

शिंपी आणि सुट -- अपूर्वाईआजवर कुठल्याही शींप्याने माझे कपडे बिघडवल्याचे माझ्या स्मरणात नाही. कारण कपडे बिघडतात म्हणजे नक्की काय होते हे मला कपडे घालायला लागल्याला इतकी वर्षे लोटुनदेखील अजूनही उमगले नाही. परंतु इंग्लंडमध्ये कपड्यांच्या बाबतीत दक्षता घेतली पाहिजे हे असंख्य लोकांनी बजावल्यामुळे जाणकार मित्रांच्या सल्ल्याने चिनी चांभाराच्या नजीकचाच, फक्त विलायतेला जाणाऱ्या लोकांचे कपडे शिवणारा शिंपी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-38115269278408487872008-02-10T11:08:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.380+05:30

बाबा आमटे एक विज्ञानयोगी -- पु.ल. देशपांडे "कुर्यात सदा मंगलम--" मी मंगलाष्टके म्हणायला सुरुवात केली. माझ्या आयुष्यातला तो एक अद्भुत अनुभव होता. बाबा आमट्यांच्या आनंदवनात महारोगातुन मुक्त झालेली आठ जोडपी उभी होती. एका मुहूर्तावर आठ लग्ने लागत होती आणि अचानकपणे मंगलाष्टके म्हणणाऱ्या भटजीची भूमिका माझ्याकडे आली होती! जरीकाठी धोतराचा लांबच लांब अंतरपाट धरला होता. हातात वरमाला घेऊन आठ रोगमुक्त वधू

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-90566631178654306612008-01-29T11:32:00.000+05:302008-11-14T04:32:28.379+05:30

आठ आण्यातलं लग्न महाराष्ट्राचं लाडकं व्यक्तिमत्व पु.ल. देशपांडे निवर्तल्याला उद्दा- १२ जून रोजी सहा वर्ष पूर्ण होत आहेत. योगायोगानं त्यांचं लग्नही याच तारखेला झालं होतं, चोपन्न वर्षाच्या सहजीवनानंतर त्यांची कायमची ताटातूट झाली, तिही याच दिवशी. सुनीताबाईंनी त्यांच्या लग्नाची सांगितलेली ही चित्तरकथा....साठ-बासष्ट वर्षापूर्वीची गोष्ट आहे. त्या काळात जुवळे आडनावाचे एक शिक्षणप्रेमी गृहस्थ मुंबईच्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-86287315281873830392008-01-27T15:58:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.381+05:30

कैवल्याचा आनंद !- पु.ल. देशपांडे आपल्याकडे भगवंतापेक्षा भक्ताला मान मोठा आहे. जेव्हा पालखी येते, तेव्हा विठ्ठल-विठ्ठ्लपेक्षा निवृत्ती, ज्ञानदेव, सोपान, मुक्ताबाई, एकनाथ, नामदेव, तुकाराम - `ग्यानबा तुकाराम', ग्यानबा तुकाराम याचा गौरव जास्त होत असतो. इथं आज झालेला माझा जो गौरव आहे, तो मी गाण्याचा भक्त म्हणून झालेला आहे, हे मला निश्र्चितच कळतंय. मी सुरांसाठी जितकी भिक्षा मागितलेली आहे, तितकी इतर

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-64702162526305119532008-01-26T21:52:00.000+05:302008-11-14T04:32:28.671+05:30

भाईकाकाज लेटर टू मीरा ...चाळीसएक वर्षांपूर्वी पु.ल. देशपांडे मुंबईत वरळीला राहात होते. त्याच परिसरात असलेल्या आदर्शनगर वसाहतीत वेगवेगळी मातृभाषा असणारी मुलं तिथल्या मैदानावर खेळताना आपापसात ज्या `इंग्लिश' (खरं तर त्या भाषेला `मिंग्लिश'च म्हणावं लागेल!) भाषेत बोलत, त्याच भाषेत पु.ल. देशपांडे यांनी त्याच कॉलनीत राहणारी श्रीमती सुनीताबाई यांची भाची मीरा ठाकूर- आत्ताची डॉ. मीरा नगरकर- हिला ती शालान्त

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-63134515807234128762008-01-15T20:37:00.000+05:302008-11-14T04:32:29.324+05:30

गवय्या होते होते-- पु.ल. देशपांडेतसा मी काही फारसा महत्वाकांक्षी माणूस नाही. नेपोलियन हा जगातला सर्वात महत्वाकांक्षी पुरूष मानला जातो. त्याच्याशीच तुलना करायची म्हणजे नेपोलियनचं एक तीनशे पानांचं चरित्र माझ्या कपाटात आहे, ते वाचून काढायची माझी एक महत्वाकांक्षा आहे. वास्तविक मी होऊन नेपोलियनच्या वाटेल्या कधीच जाणार नव्हतो. एकदा मित्रांच्या बैठकीत मी माझी एक माफक महत्वाकांक्षा बोलून दाखवली होती.

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-90226068957061636322007-10-08T18:20:00.000+05:302008-12-05T15:52:44.326+05:30

पुर्वरंगत्या रात्री जपानी खाणावळ म्हणजे काय ते मी प्रथम पाहिले. जपानी भाषेत तसल्या खाणावळींना रियोकान म्हणतात. एका टुमदार लाकडी घरात आम्ही शिरलो. दारातच पाचसहा बायका आमच्या स्वागताला उभ्या होत्या. त्यांनी कमरेत वाकूनवाकून आमचे जपानी स्वागत केले. त्यांच्यापैकी एकीने चटकन पुढे होऊन माझ्या बुटांचे बंद सोडवले आणी सपाता दिल्या. मग दुसरीने त्या लाकडी घरातल्या भुलभुलैयासारख्या ओसऱ्यांमधून एका चौकटीपुढे

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-25166119255731621512007-10-04T14:51:00.001+05:302008-12-05T15:52:44.327+05:30

पुर्वरंग सात-आठ दिवसांत मी सिंगापुरात रुळु लागलो होतो. मलाय भाषेतल्या काही शब्दांवर तर माझा फारच लोभ जडला. विद्दाधर चेंबुरकर हा पार्लेकर असल्यामुळे त्याच्या अस्सल भाषाप्रभुत्वाविषयी मला शंका नव्हती. परंतु त्याच्या बायकोने टेलिफोनवरुन कुणाला तरी "साला!" म्हणून रिसिव्हर आपटल्यावर मी मात्र जरासा गडबडलो. पण तिच्याही लक्षात माझी अस्वस्थता आली असावी. "मलाय भाषेत ` रॉंग नंबर' असे टेलिफोनवर म्हणायचे असेल

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-82602570832662517252007-09-18T17:07:00.000+05:302008-12-05T15:52:44.327+05:30

पुर्वरंगशिवाजी महाराज आणि लोकमान्य यांच्या स्मरणाने आजही गदगद्णारे लोक आम्ही.मायदेशहून येणाऱ्या पत्रांची आणि वर्तमान पत्रांची वाट बघत इथली मराठी माणसे एकमेकांना धरून आहेत. मी ह्या परदेशच्या प्रवासात एकूण हेच पहात आलो. दूर देशी जावे, अफाट पैसा मिळवावा, त्या त्या देशांच्या संस्कृतीशी समरस व्हावे-- तिथले लोक निशागारात जातात म्हणून आपणही जावे, त्यांनी बॉलडान्स केला कि आपण करावा,त्यांच्या बायकांची

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-88163494933822131942007-09-10T15:06:00.001+05:302008-10-24T15:12:33.381+05:30

काय वाट्टेल ते होईल – पु. ल. देशपांडेअनुवाद वाटतच नाही इतक्या सहजसुंदर भाषेत पु. लं. नी लिहिलेली ही एका अमेरिकेत पोटापाण्यासाठी आलेल्या जॉर्जियन माणसाची ही आत्मकथा.--- जॉर्जियामधल्या लहानश्या खेड्यातून फक्त पडेल ते काम करण्याची तयारी आणि जगण्याचा उत्साह एवढंच भांडवल घेऊन एका ग्रीक बोटीने जॉर्जी आयव्होनिच अमेरिकेत प्रवेशतो. किनाऱ्यावर पोहचण्याआधीच या माणसाने खाण्यापिण्यात आपल्याजवळ असलेले तुटपुंजे

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-63911631103948393892007-08-18T13:51:00.005+05:302010-02-05T17:26:44.941+05:30

प्रकाशन - मौज प्रकाशन गृह. मुळ स्त्रोत -- विकिपीडिया नाथा कामत हे प्राणिमात्र माझ्या जीवनात का म्हणून आले आहे आणि दातांत काहीतरी अडकावे तसे का अडकून राहिले आहे, माझ्या मनात त्याच्याविषयी निश्र्चितपणाने कोणत्या भावना आहेत, याचा अजून माझा मलाच नीट उलगडा झालेला नाही या जन्मात होणार नाही. "बाबा रे ! तुझं जग निराळं आणि माझं निराळं!" नाथा कामत कुळकर्ण्याच्या हॉटेलात हातातले भजे दोन्ही बाजूंनी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-50171092889227182952007-08-15T19:36:00.001+05:302008-12-05T15:53:05.981+05:30

मैत्रस्थानबध्द वुडहाऊस16 फेब्रुवारी 1975 . च्या सकाळच्या गाडीने पुण्याहून मुंबईला जायला निघालो होतो. वर्षानुवर्षे वुडहाऊस हा माझा प्रवासातला सोबती आहे . त्याची पुस्तके शिळी व्हायलाच तयार नाहीत . माझ्या प्रवासी बॅगेत इतर कोणतीही पुस्तके असली तरी वुडहाऊस हवाच . तसा घेतला . तेवढ्यात दाराच्या फटीतून ` सकाळ ` सरकला . पहिल्या पानावर वुडहाऊसच्या निधनाची बातमी . एका हातात कधीही न मरणारा वुडहाऊस

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-72946109575733539742007-08-15T19:34:00.001+05:302008-12-05T15:53:05.981+05:30

मैत्रसखे सोबती गेले पुढतीचादरीखाली झाकलेला देह डोळ्यापुढे दिसत होता . शांत झोप लागल्यासारखा . ह्या झोपेतून आता जाग नाही हे कळत होते . असल्या झोपेकडे सगळ्यांचा प्रवास असतो , हा वेदान्तही माहिती होता . घणाघाती घाव पडावा अशी सुन्न झालेली माणसे पायाखालची जमीन खचल्यासारखी उभी होती . हलली तरी छायांसारखी हलत होती . बांध फोडून बाहेर हुंदके कानांवर येत होते . सारे काही संपलेले आहे या जाणिवेने

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-58121026378771692422007-08-15T19:31:00.000+05:302008-12-05T15:53:05.981+05:30

मैत्रजीवन त्यांना कळलें हो'मी एस्एम् ' ही एस . एम . जोशी यांची आत्मकथा आहे . यंदा 12 नोव्हेंबरला त्यांच्या वयाला 80 वर्षे पूर्ण झाली . त्या निमित्ताने त्यांच्या मित्रांनी त्यांना आपल्या जीवनाची कहाणी सांगायला लावले आहे . त्यांनी ती टेपरेकॉर्डला सांगितली आणि आता ती ग्रंथरूपाने वाचकांच्या पुढे येत आहे . अकृत्रिमता हे एसेमच्या स्वभावाचे सर्वांत मोठे वेशिष्टय आहे आणि त्यांची कथाही त्यांच्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-81660993470101279402007-08-15T19:26:00.001+05:302008-12-05T15:53:05.982+05:30

मैत्रमाटे मास्तर "" तुम्ही कितीही वाचा , कितीही लिहा , केवढेही वक्तृत्व करा आणि सार्वजनिक कामात कितीही स्वार्थत्याग करा ; पण तुम्ही मास्तर असला तर तुमची रया गेली म्हणून समजा . "" हे उद्गार ` मास्तर ' ही उपाधी ज्या श्री . म . माट्यांच्या नावापुढे कायमची चिकटलेली होती . त्यांचे आहेत . अपुऱ्या उत्पन्नात अब्रूला जपत संसाराचा गाडा हाकणे , वर्गांत मुलांच्यापुढे कितीही दरारा दाखवला तरी समाजात

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-31427785631149779842007-08-15T19:12:00.000+05:302008-12-05T15:53:05.982+05:30

मैत्रकेसरबाई :एका तेजः पुंज स्वराचा अस्तकेसरबाई केरकर ह्या नावाला भारतीय अभिजात संगीताच्या जगात काय अर्थ होता . हे सांगायला केसरबाईंच्या गानप्रतिभेच्याच उंचीची लेखनप्रतिमा हवी . संगीताच्या जगातला तो एक चमत्कार होता . म्हणावे , तर त्या जन्मजात प्रतिभेच्या जोडीला त्यांनी केलेल्या असामान्यत तपश्चर्येला गौणत्व येईल . बरे , नुसतीच जिवापाड मेहनत केली म्हणावे , तर त्यांच्या बुध्दि - मत्तेचा अनादर

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-87310082622615620152007-08-09T21:18:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.381+05:30

साहित्य, संगीत, नाटक इ. कला क्षेत्रांत रमत असताना, पुलंना आपल्या संस्कृतीची, जुन्याची ओढ होती, परंतु सनातनी गोष्टींची चीड होती. समाजाला उपकारक असे शोध, त्यामागची शास्त्रज्ञांची धडपड याचे त्यांना कौतुक वाटे. वैज्ञानिक उपक्रम राबवणाऱ्या संस्था, प्रयोशाळा, पुण्यातील 'आयुका' सारख्या संस्थांना सुद्धा 'पु. ल. देशपांडे फाऊंडेशन' तर्फे देणग्या दिल्या होत्या. पुलंचा एक कमी परिचित पैलू म्हणजे, समाजात

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-59763564244616616862007-07-14T18:05:00.002+05:302008-11-05T12:04:43.925+05:30

प्रकाशन - मौज प्रकाशन गृह.मुळ स्त्रोत - विकिपीडियाएके काळी आमच्या गावात पोराला एकदा बिगरीत नेऊन बसवले की ते पोर मॅट्रिक पास किंवा नापास होईंपर्यंत आईबाप त्याच्याविषयी फारसा विचार करीत नसत. "कार्टे चितळे मास्तरांच्या हवाली केलं आहे, ते त्यांच्या हाती सुखरूप आहे." अशी ठाम समजूत असे. "एके काळी असे" असेच म्हणणे योग्य ठरेल. कारण आता गाव बदलले. वास्तविक गोपाळ कृष्ण गोखल्यांचे स्मारक म्हणून गावकऱ्यांनी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com27tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-49306514819047352572007-07-11T20:06:00.001+05:302008-11-05T12:01:00.478+05:30

पु. ल. गेल्यावर आमचा कलकत्त्याचा समीक्षक मित्र शमिक बॅनर्जी पुण्यात आला होता त्याने ही आठवण सांगितली. पु. ल. दिल्लीच्या संगीत नाटक अकादमीचे पाच वर्षे मानद उपाध्यक्ष होते. एका बैठकीनंतरच्या भोजनोत्तर मैफलीत एक प्रसिद्ध नाटककार खूप सात्विक संतापले होते. त्यांना न विचारता त्यांच्या नाटकांचे कोणी अन्य भाषेत प्रयोग केले होते. त्यामुळे कॉपीराईटचा भंग होतो असा प्रकार होता. त्यांची अनेकांनी समजूत घातली

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-59072477492075622012007-07-06T20:24:00.000+05:302008-12-06T15:09:40.316+05:30

Wednesday, November 09,2005 Maharashtra Times'वाऱ्यावरची वरात'चा रवींद नाट्य मंदिरातला रात्रीचा प्रयोग. दुसऱ्या दिवशी बोहल्यावर चढायचे होते. लालजी देसाई आपले काम आटपून घाईघाईने निघाले. विंगेत उभे असलेल्या पुलंनी अंधारातच हात धरला आणि म्हणाले... 'प्रयोग संपेपर्यंत थांब!' लालजींना कळेना. प्रयोग संपला. पण पुलंनी पडदा पुन्हा उघडायला लावला. लालजींचा हात धरून ते त्यांना रंगमंचावर घेऊन आले आणि

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-75115807753918212212007-06-29T12:27:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.381+05:30

मी-एक नापास आजोबा पु. ल. देशंपाडेसध्या तुम्ही काय करता? या प्रश्राचं दोन नातवांशी खेळत असतो याच्या इतकं सत्याच्या जवळ जाणारं उत्तर माझ्यापाशी नाही. नातवंडांची तलफ कशी येते हे आजोबा-आजीच जाणतात. नातवंड हे म्हातारपणात लागणारं जबरदस्त व्यसन आहे. गुडघ्यांच्या संधिवातावर अचपळ नातवामागून धावणं हा रामबाण उपाय आहे. आणि एरवी खांदेदुखीमुळे वर न जाणारे हात नातवंडांना उंच उचलतांना जरासुद्दा तक्रार करीत

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com16tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-42812402257884587442007-06-08T13:42:00.001+05:302008-10-24T15:12:33.382+05:30

पुल - काही सहित्यिक भोग स्थळ - पुणे शहरातील एक बस-स्टॉपपात्रे - ‘खडूस’ ह्या शब्दाखेरीज दुसरा कुठला शब्द सुचु नये असे सत्तरीतले एक गृहस्थ.मी त्यांच्या बाजूस जाऊन रांग लावतो. आश्चर्य म्हणजे रांग नाही. आम्ही दोघेच. काही वेळ ते गॄहस्थ आम्हाला खालपासून वरपर्यंत न्याहाळतात. आम्ही समोरच्या करंडे टेलर्सचे मि. करांडे एका लठ्ठ गॄहस्थाच्या पोटाचे माप घेत असल्याचे सुखद दृष्य पाहण्याचा बहाणा करतो. इतक्यात

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-87424954748863403992007-05-29T18:13:00.000+05:302008-10-24T15:12:33.382+05:30

"रंग माझा वेगळा" ह्या सुरेश भटांच्या गाजलेल्या कवितासंग्रहाला पुलंचे प्रास्ताविक लाभले होते.http://www.sureshbhat.in/node/19--विश्वस्त----------------------------------------------------सुरेश भटांची कविता एके दिवशी मला अचानक भेटली. आणि नवकवितेच्या या जमान्यात नुसत्या निरनिराळया रंगांचेच नव्हे, तर निराळ्या अंतरंगाचे दर्शन घडले. त्या कवितेचा बाज आणि साज हा सर्वस्वी निराळा नव्हता. पण प्रसादगुणाशी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-10994321115295492262007-05-25T21:41:00.003+05:302008-11-05T12:04:43.928+05:30

प्रकाशन - मौज प्रकाशन गृहमुळ स्त्रोत - विकिपीडियाशनिवारी दुपारी ऑफिस सुटले. फोर्टमधून हिंडत निघालो. एका घड्याळाच्या दुकानाची दर्शनी खिडकीपुढे उभा राहून काचेमागे मांडलेली घड्याळे मी पाहत होतो. इंग्रजीत ह्याला 'विंडो शॉपिंग' म्हणतात. मोठमोठ्या दुकानांतून अतिशय आकर्षक रितीने विक्रीच्या वस्तू मांडून ठेवलेल्या असतात. बहुधा किंमतीच्या चिठ्या उलटून ठेवतात. तिथली अत्यंत आवडलेली वस्तू सगळ्यांत महाग असते!

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com31tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-38845028107366135102007-05-19T17:07:00.000+05:302008-11-14T04:32:31.899+05:30

पुलोपदेश -----------------------------------------------डॉ. श्रीरंग आडारकर यांचे चिरंजीव अशोक आडारकर यांना त्यांच्या विवाहानिमित्त पु. ल. देशपांडे यांनी पाठविलेले पत्र...पु. ल. देशपांडे,१, रुपाली, ७७७, शिवाजी नगर, पुणे - ४.८ जून १९८० प्रिय अशोक आजचा दिवस तुझ्या आणी कोमलच्या आयुष्यात सर्वातमहत्वाचा. सुमारे चौतीस वर्षांपूर्वी, जून महिन्यातच असाच एक महत्वाचा दिवस माझ्या आणी तुझ्या सुनीतामावशीच्या

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-91923350418164158572007-05-12T14:44:00.002+05:302009-10-22T09:01:20.864+05:30

अधिक खाण्याविषयी थोडंसं- पु.ल. देशपांडेआजवर अधिक खाण्याविषयी लोकांकडून पुष्कळसं बोलून घेतल्यावर, अधिक खाण्याविषयी मला थोडंसं बोलायला हरकत नाही. 'नकटं व्हाव, पण धाकटं होऊ नये' म्हणतात. त्याच चालीवर 'मठ्ठ व्हावं, पण लठ्ठ होऊ नये'. अशी एखादी म्हण मायबोलीच्या चरणी अर्पण करायला हरकत नाही. जो तो आमचं अन्न काढतो. बहुतेकांची समजूत लठ्ठ्पणाचा अधिक खाण्याविषयी संबंध आहे अशी का व्हावी मला कळत नाही. कमी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com13tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-92085739674229759312007-05-03T21:59:00.000+05:302008-11-05T12:01:00.479+05:30

"पुलंच्या घरी गेल्यावर त्यांनीच दार उघडलं आणि चक्क मला ओळखलं. त्यामुळे मी पैज जिंकलो...' विलेपार्ले येथे राहणारे रत्नाकर खरे ही गोष्ट सांगू लागले आणि त्यांच्याशी मारलेल्या गप्पांमधून "पु. ल." पुन्हा भेटले! ........"पु. लं.'च्या आयुष्यातील महत्त्वाचे दिवस पार्ल्यात गेले. या दिवसांत पुलंच्या बरोबर वावरलेल्या काही जवळच्या कुटुंबांपैकी एक खरे कुटुंबीय. त्यापैकी रत्नाकर खरे यांना "पु. लं.' विषयी

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-58490517943152711532007-04-24T20:15:00.000+05:302008-12-05T15:54:00.528+05:30

प्रकाशन - मौज प्रकाशन गृह. ---------------------------------------------------बटाट्याच्या चाळीत लपून म्हणून काही राहत नाही! अण्णा पावशांच्या मुलींच्या कुंडल्या त्यांनी खणातून केव्हा काढल्या, गुपचूप स्वतःच्या खिशात केव्हा टाकल्या आणि सोमण बिल्डिंगमधल्या उकिडव्यांच्या घरी केव्हा नेल्या, ही गोष्ट पावशीण- काकूंना कळायच्या आत आमच्या कुंटुबाला कळली! एच्च0 मंगेशराव हे चाळीतले संगीतज्ञ; परंतु त्यांना

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-87271666101060317342007-04-20T21:04:00.000+05:302008-11-05T12:03:47.175+05:30

' पुलं'चं लिखाण, त्यांचे परफॉर्मन्सेस आजही अनेकांना आनंद देतात, क्षणभर का होईना त्यांच्या निखळ विनोदातून जगण्यातल्या दैनंदिन विवंचनांचा विसर पडतो... 'पुलं'च्या या मोठेपणाची जाणीव मराठीतून एमए करूनही केशकर्तनाचा व्यवसाय करणाऱ्या या लेखकाला आहे. म्हणूनच कामाच्या निमित्ताने त्यांचा 'पुलं' आणि सुनिताबाईंशी जो काही संबंध आला, ती त्यांना त्यांच्या आयुष्यातील फार मोलाची कमाई वाटते. त्यांचा अनुभव

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-7954639580150992602007-04-20T20:40:00.000+05:302008-11-05T12:03:09.107+05:30

... प्रत्येक मुसलमान हा काही खोमेनीचा अनुयायी नाही. जाति-धर्मनिरपेक्ष अशी एकत्र येऊन करायची सामाजिक कामं कुठली? तिथे साऱ्यांचा सहयोग कसा लाभेल? टागोरांनी म्हटलंय, 'ऐक्य कर्मेरमध्ये- ऐक्य एकत्र येऊन करायच्या कार्यांत साध्य होतं.' ह्मा ऐक्यासाठी विधायक कामं कुठली, याचा विचार व्हायला हवा. 'बोल होतोस की नाही भारतीय!' असं दरडावून विचारलं तर मी देखील'नाही होत जा' म्हणेन! केवळ मतपेटीशी प्रायाराधन

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3785208412786791906.post-71789395461543297062007-04-20T20:36:00.000+05:302008-11-05T12:03:09.108+05:30

... मानवी इतिहासात हे सदैव असेच चालत आले आहे का? आत्मवंचना करत जगत राहण्याखेरीज काही इलाज नाही का? बालवयात, तरुण वयात, मनाच्या तुलनेने अधिक अपिरपक्व अवस्थेत ज्याला आपण संस्कृती संस्कृती समजत आलो तशी कधी संस्कृती होती का? गायन, वादन, नर्तन वगैरे कला देवळांच्या परिसरात वाढल्या म्हणतात. कला आपोआप थोड्याच वाढतात? त्या वाढवणारी हाडामांसाची माणसे असतात. त्या गायिका, त्या गायिका, नर्तिका ह्मांना न

दिपकhttp://www.blogger.com/profile/11992675730622144455noreply@blogger.com9